مطابق قانون نظام صنفی کشور منتشره در روزنامه رسمی و مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، قانون نظام صنفی شامل قواعد و مقرراتی است که امور مربوط به سازمان، وظایف، اختیارات، حدود و حقوق افراد و واحدهای صنفی را طبق این قانون تعیین میکند. اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات هم شامل این قوانین میشوند.
مطابق ماده ۳ این قانون، واحد صنفی شامل هر واحد اقتصادی که فعالیت آن در محل ثابت یا وسیلهسیار باشد و توسط فرد یا افراد صنفی با اخذ پروانه کسب دایر شده باشد، واحد صنفیشناخته میشود.
ماده ۴ این قانون تأکید دارد: آن گروه از افراد صنفی که طبیعت فعالیت آنان از یک نوع باشد، تشکیل یک صنف میدهند. صنوفِ مشمول این قانون، با توجه به نوع فعالیت آنها به چهار گروه تولیدی، خدمات فنی، توزیعی یا خدماتی تقسیم میشوند.
ماده ۷ این قانون به اتحادیهها مانند اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات مرتبط میشود؛ تأکید دارد: اتحادیه شخصیتی حقوقی است که از افراد یک یا چند صنف که دارای فعالیت یکسان یا مشابهاند، برای انجام دادن وظایف و مسئولیتهای مقرر در این قانون تشکیل میگردد.
هیئت عالی نظارت هیئتی است که به منظور تعیین برنامهریزی، هدایت، ایجاد هماهنگی و نظارت برکلیه اتحادیهها، مجامع امور صنفی، شورای اصناف کشور و کمیسیونهای نظارت تشکیل میگردد و بالاترین مرجع نظارت بر امور اصناف کشور است. افراد صنفی مکلفاند در هر سال عوارض کسب و پیشه، حق عضویت اتحادیه (درصورت عضویت) و مالیات خود را بپردازند.
در همین حال مطابق تبصره ۱ ماده ۱۷ این قانون، افراد صنفی مکلفاند پیش از بهکارگیری کسانی که برای انجام دادن خدمات به منازل و اماکن مراجعه میکنند، مراتب را به اتحادیه اطلاع دهند تا اتحادیه پس از اخذ نظر نیروی انتظامی، نسبت به صدور کارت شناسایی عکسدار با درج تخصص اقدام لازم را به عمل آورد.
در فصل ۳ و ماده ۲۱ قانون نظام صنفی جمهوری اسلامی ایران در مورد اتحادیهها آمده: در هر شهرستان که واحدهای صنفی با فعالیتهای شغلی مشابه یا همگن وجود داشته باشد، افراد صنفی با رعایت این قانون مبادرت به تشکیل اتحادیه میکنند.
تبصره ۱ این قانون تأکید دارد: اتحادیه دارای شخصیت حقوقی و غیرانتفاعی است و پس از ثبت در وزارت بازرگانی رسمیت مییابد. حدنصاب تشکیل اتحادیهها در تهران از جمله اتحادیه آرایشی، عطریات ۳۰۰ واحد بوده که در حال حاضر جدا از منطقه یک و منطقه بیست استان تهران سایر مناطق را به طور کامل تحت پوشش میدهد.
بر اساس ماده ۲۲ همین قانون، که در مورد اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات هم صدق میکند، اتحادیهها توسط هیئت مدیره منتخب اعضای اتحادیه اداره میشوند.
تعداد اعضای این هیئت پنج نفر اصلی و دو نفر علیالبدل برای اتحادیههای دارای کمتر از هزار واحد صنفی عضو و هفت نفر اصلی و سه نفر علیالبدل برای اتحادیههای دارای بیش از هزار واحد صنفی عضو خواهد بود. از آنجا که در حال حاضر اعضای اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات بین ۲ تا ۵ هزار نفر متغیر است، این ماده قانونی در مورد اتحادیه مذکور صدق میکند.
تبصره ۱ ماده ۲۲ تأکید دارد مدت خدمت و مسئولیت اعضای هیئت مدیره اتحادیهها از تاریخ انتخاب، چهار سال تمام خواهد بود. اعضای هیئت مدیره با رأی مخفی و مستقیم اعضای اتحادیه انتخاب میشوند. انتخاب مجدد افراد عضو هیئت مدیره در ادوار بعد بلامانع است.
ماده ۲۶ قانون نظام صنفی کشور تأکید دارد هرگاه شخصی بخواهد فعالیتی صنفی را آغاز کند، ابتدا باید به اتحادیه ذیربط مراجعه و تقاضای کتبی خود را تسلیم و رسید دریافت دارد. اتحادیه مکلف است در چارچوب مقررات نظر خود را مبنی بر رد یا قبول تقاضا حداکثر ظرف پانزده روز با احتساب ایام غیر تعطیل رسمی بهصورت کتبی به متقاضی اعلام کند. عدم اعلام نظر در مدت یاد شده به منزله پذیرش تقاضا محسوب میگردد. در صورت قبول تقاضا توسط اتحادیه، متقاضی باید از آن تاریخ ظرف حداکثر سه ماه مدارک مورد نیاز اتحادیه را تکمیل کند و به اتحادیه تسلیم دارد، در غیر این صورت متقاضی جدید محسوب خواهد گردید.
اتحادیه موظف است پس از دریافت تمام مدارک لازم و با رعایت ضوابط، ظرف پانزده روز نسبت به صدور پروانه کسب و تسلیم آن به متقاضی اقدام کند. همچنین متقاضی پروانه کسب موظف است از تاریخ دریافت پروانه کسب ظرف شش ماه نسبت به افتتاح محل کسب اقدام کند.
ماده ۲۷ تأکید دارد محل دایر شده به وسیله هر شخص حقیقی یا حقوقی که پروانه کسب دائم یا موقت برای آن صادر نشده باشد، با اعلام اتحادیه رأساً از طریق نیروی انتظامی پلمب میگردد. قبل از پلمب محل دایر شده، از ده تا بیست روز به دایرکننده مهلت داده میشود تا کالاهای موجود در محل را تخلیه کند.
کسانی که پلمب یا لاک و مهر محلهای تعطیل شده در اجرای این قانون را بشکنند و محلهای مزبور را به نحوی از انحاء برای کسب مورد استفاده قرار دهند، به مجازاتهای مقرر در قانون مجازات اسلامی محکوم خواهند شد.
ماده ۳۰ قانون اصناف، وظایف و اختیارات اتحادیهها از جمله اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات را به شکل زیر تشریح میکند:
الف – ارائه پیشنهاد برای تهیه، تنظیم یا تغییر ضوابط صدور پروانه کسب و انواع پروانههای لازم برای مشاغل، به مجمع امور صنفی؛
ب – اجرای مصوبات و بخشنامههای هیئت عالی نظارت و کمیسیون نظارت که در چارچوب این قانون به اتحادیهها ابلاغ میگردد؛ (مجمع امور صنفی موظف است مصوبات و بخشنامههای هیئت عالی نظارت و کمیسیون نظارت را ظرف پنج روز از تاریخ دریافت به اتحادیهها ابلاغ کند. پس از انقضای این مهلت، دبیرخانه هیئت عالی نظارت و کمیسیون نظارت میتوانند بیواسطه مصوبات و بخشنامههای خود را به اتحادیهها برای اجرا ابلاغ کنند.)
ج – ارائه پیشنهاد درباره امور اصناف به مجمع امور صنفی؛
د – صدور پروانه کسب با دریافت تقاضا و مدارک متقاضیان با رعایت قوانین و مقررات مربوط؛
هـ – ابطال پروانه کسب و تعطیل محل کسب طبق مقررات این قانون و اعلام آن بهکمیسیون نظارت و جلوگیری از ادامه فعالیت واحدهای صنفی که بدون پروانه کسب دایر میشوند یا پروانه آنها به عللی باطل میگردد؛
و – تنظیم بودجه سال بعد و تسلیم آن تا آخر دی ماه هر سال به مجمع امور صنفی جهت رسیدگی و تصویب؛
ز – تنظیم ترازنامه سالانه و تسلیم آن تا پایان خرداد ماه هر سال به مجمع امور صنفی برای رسیدگی و تصویب؛
ح – ایجاد تسهیلات لازم برای آموزشهای مورد نیاز افراد صنفی به طور مستقل یا با کمک سازمانهای دولتی یا غیردولتی؛
ط – تشکیل کمیسیونهای رسیدگی به شکایات، حل اختلاف، بازرسی واحدهای صنفی، فنی و آموزشی و کمیسیونهای دیگر مصوب هیئت عالی نظارت؛
ی – وصول مالیات، عوارض و هزینه خدمات به نمایندگی از طرف وزارتخانهها، شهرداریها و سازمانهای وابسته به دولت؛
ک – هماهنگی با شهرداری و شورای شهر به منظور ایجاد شهرکهای صنفی و تمرکز تدریجی کالاها و معاملات عمده فروشی در میادین و مراکز معین شهری متناسب با احتیاجات شهر طبق مقررات و ضوابطی که بهتصویب کمیسیون نظارت برسد؛
ل – ارائه پیشنهاد به منظور تعیین نرخ کالا و خدمات، حدود صنفی، تعداد واحدهای صنفی مورد نیاز در هر سال جهت صدور پروانه کسب به مجمع امور صنفی جهت رسیدگی و تصویب کمیسیون نظارت؛
م – سایر مواردی که در این قانون پیشبینی شده است.
در حال حاضر مطابق ماده ۳۷ قانون اصناف، بند الف، ایجاد هماهنگی بین اتحادیهها و نظارت بر عملکرد آنها و راهنمایی صنوف به عهده اتاق اصناف است.
مطابق بند ج، د و ح همین ماده ۳۷، اظهارنظر در مورد ضوابط داخلی اتحادیههای تحت پوشش از جمله اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات برای صدور پروانه کسب جهت بررسی و تصویب کمیسیون نظارت، نظارت بر حسن اجرای اقدامات اتحادیهها در خصوص صدور پروانه کسب و رسیدگی به اعتراض افراد صنفی به تصمیمات اتحادیهها یا تقسیم یک اتحادیه به دو یا چند اتحادیه برای اتخاذ تصمیم به کمیسیون نظارت، بر عهده اتاق اصناف است.
در فصل ششم قانون اصناف، ماده ۴۹، پیرامون وظایف کمیسیونهای نظارت آمده است:
الف: تضمیمگیری در مورد ادغام اتحادیهها یا تقسیم یک اتحادیه به دو یا چند اتحادیه، تعیین رستههای صنفی و موافقت با تشکیل اتحادیه جدید در صورت تشخیص ضرورت یا با کسب نظر از اتاق اصناف شهرستان، با این عهده این کمیسیون است.
در تبصره این بند آمده: وضعیت اموال، داراییها، حقوق و تعهدات اتحادیهای که به دو یا چند اتحادیه تقسیم میگردد به موجب آئیننامهای تعیین میشود که به پیشنهاد اتاق اصناف ایران توسط دبیرخانه هیئت عالی نظارت تهیه میگردد و حداکثر ظرف شش ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون به تصویب وزیر صنعت، معدن و تجارت میرسد.
از همین رو اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات موظف به دریافت کلیه اسناد، اموال و داراییها از اتحادیه پیشین است. اتاق اصناف تهران نیز مسئول پیگیری این نقلوانتقال بوده تا اعضای اتحادیه آرایشی، بهداشتی و عطریات با مشکل مواجه نشوند.
